Ryu Murakami – Popular Hits of the Showa Era

Το Popular Hits of the Showa Era είναι μια ιστορία για τα νιάτα, τη μοναξιά, την απελπισία που αγγίζει όλο και πιο συχνά τους ανθρώπους του σήμερα, και για την εκδίκηση.
     Πρωταγωνιστές εδώ είναι μια παρέα νεαρών, που δεν θα μπορούσε κανείς να αποκαλέσει ακριβώς φίλους, και μια ομάδα γυναικών που όλες έχουν το ίδιο όνομα, Μιτόρι. Οι πρώτοι συναντιούνται μια φορά τη βδομάδα σ’ ένα σπίτι, τρώνε, πίνουν, κάνουν μάτι, όταν η γυναίκα με «το απίστευτο κορμί» εμφανίζεται πίσω από τις κουρτίνες στην απέναντι πολυκατοικία, και πηγαίνουν και τραγουδάνε διάφορα κομμάτια καραόκε, μέσα στα μαύρα μεσάνυχτα, σε κάποια ερημική παραλία. Οι τελευταίες, παραπαίουν λίγο-πολύ στα όρια της απελπισίας. Ζουν μοναχικές ζωές, δίχως άντρες και οικογένειες και δεν κάνουν άλλο από το να ελπίζουν ότι κάποτε η τύχη τους θ’ αλλάξει: θα γνωρίσουν κάποιον, θα κάνουν μια νέα αρχή.
     Και στη μία και στην άλλη ομάδα, το κυρίαρχο στοιχείο είναι η θλίψη, μια θλίψη που αγγίζει τα όρια του τραγικού και φλερτάρει με την παράνοια. Όλοι και όλες νιώθουν ότι οι ζωές τους δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα, καμία αξία. Οι άντρες κάθονται μαζί, αλλά γελάει ο καθένας μόνος, όποτε του ’ρθει, καθώς ποτέ δεν μπόρεσαν να επικοινωνήσουν πραγματικά μεταξύ τους, αλλά και με τους άλλους. Οι γυναίκες μιλάνε για της ζωής τα βάρη, λένε τα παράπονά τους, αλλά στο τέλος-τέλος δεν είναι τόσο κοντά η μια στην άλλη όσο πιστεύουν, αφού αυτό που τις ενώνει είναι το ίδιο πράγμα που τις χωρίζει κιόλας: η μοναξιά. Η ζωή τους δεν μοιάζει να έχει κάποιο σκοπό.
     Η μοίρα όμως κάποια μέρα, ή αν προτιμάτε η ζωή, θα διασταυρώσει τα μονοπάτια των δύο ομάδων και τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν θα είναι τραγικά και κωμικά την ίδια ώρα, καθώς θα οδηγήσει τους πρωταγωνιστές από το ένα άκρο στο άλλο: από την απραξία στη δράση, από τη μεταξύ τους αδιαφορία σ’ ένα κοινό ενδιαφέρον.
     Όλα θ’ αρχίσουν όταν ένα πρωινό ο Σουγιόκα, μαστουρωμένος αλλά και εν πλήρη στύση θ’ αποφασίσει να βγει στους δρόμους για αναζήτηση συντροφιάς. Καθώς θα περιφέρεται από δω κι από κει θα συναντήσει μία από τις Μιτόρι, η οποία με το που θα αντιληφθεί τις προθέσεις του θα του κόψει το βήχα. Εκείνος όμως δεν θα μπορέσει να χωνέψει και τόσο εύκολα την απόρριψη από μια γριά, όπως μοιάζει αυτή στα μάτια του, και χωρίς καλά-καλά να καταλάβει πώς συνέβηκε αυτό, τη σκοτώνει.
     Τη σκοτώνει, το σκάει και δεν το μετανιώνει. Οι μέρες που θα ακολουθήσουν μάλιστα θα τον κάνουν να νιώσει ακόμη καλύτερα με τον εαυτό του, αφού τα μέλη της ομάδας του θα τον αποθεώσουν, μια και χάρη σ’ αυτόν θα νιώσουν επιτέλους ότι αξίζουν κι αυτοί κάτι. Είναι μάλιστα σίγουροι ότι από τώρα και στο έξης όλα θα πάνε καλά. Το μόνο που κάνουν τους λογαριασμούς τους χωρίς τους ξενοδόχους. Και όταν λέμε «ξενοδόχους» εννοούμε τις Μιτόρι, που αφού θρηνούν τη φίλη τους τραγουδώντας το Stardust Trails, λίγο μετά αρχίζουν να σχεδιάζουν την εκδίκησή τους. Το ένα φονικό λοιπόν ακολουθεί το άλλο και η μια τραγελαφική κατάσταση την επόμενη. Οι δύο ομάδες θα φτάσουν στα άκρα για να πετύχουν τους στόχους τους, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Εξάλλου τώρα έχουν στόχους, και γι’ αυτούς είναι ίσως το μόνο πράγμα που μετρά.
     Ένα καλογραμμένο βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί σαν κωμωδία και σαν τραγωδία την ίδια ώρα. Ο Ριού Μουρακάμι ασχολείται για μία ακόμη φορά με την ποπ κουλτούρα της χώρας του, αλλά αναλύει κιόλας τις πολλές παθογένειες της σύγχρονης ιαπωνικής κοινωνίας. Θα μπορούσαμε μάλιστα να πούμε ότι πρόκειται για ένα μυθιστόρημα διαχρονικό, αφού αν είναι ένα πράγμα το οποίο οι γιαπωνέζοι συγγραφείς αρέσκονταν να κάνουν, αυτό είναι το να μιλάνε για τα αρνητικά χαρακτηριστικά του τόπου τους.

Ριού Μουρακάμι – Σχεδόν διάφανο γαλάζιο

Μια ιστορία για το σεξ, τα ναρκωτικά και το ροκ ’ν’ ρολ είναι το «Σχεδόν διάφανο γαλάζιο». Είναι η ιστορία του Ριού, της Λίλλυ, της Ρέικο, του Καζούο και μερικών άλλων ιδιόρρυθμων και χαμένων στον κόσμο τους χαρακτήρων. Η ιστορία κάποιων νέων ανθρώπων σ’ ένα προάστιο του Τόκυο που ζουν ή μάλλον ξοδεύουν τη ζωή τους ημέρα με την ημέρα. Κάποιων που πιστεύουν ότι η καθημερινότητα είναι ένα ατέλειωτο πάρτι και για τους οποίους το χθες και το αύριο αποτελούν άγνωστη χώρα. Μια ιστορία σκληρή.
     Ο Ριού σε αντίθεση με τον περισσότερο γνωστό Χαρούκι Μουρακάμι, αρέσκεται να καταπιάνεται με άμεσο τρόπο με την απτή πραγματικότητα του εδώ και του τώρα και αν κάποτε φλερτάρει με το φανταστικό το κάνει μέσω των παραισθησιογόνων ουσιών. Οι περιγραφές του είναι ωμές, χωρίς φρου-φρου κι αρώματα. Οι λέξεις του στιλέτα στο κουφάρι μιας σκληρής κι αδιάφορης κοινωνίας.
     Διαβάζοντας όλα όσα διαδραματίζονται σ’ αυτή την ιστορία υιοθετούμε μια στάση ψυχρού παρατηρητή, δεν μπορούμε να νιώσουμε καμιά συμπάθεια για τους ήρωές της. Είναι σα να βλέπουμε μια ταινία, αλλά με νεκρωμένες τις αισθήσεις, να παρακολουθούμε το Ρέκβιεμ για ένα όνειρο που ποτέ δεν υπήρξε, να γινόμαστε παρατηρητές σε μια ψευδαίσθηση.
     Το «Σχεδόν διάφανο γαλάζιο» θα μπορούσε να είχε τον τίτλο «Επεισόδια». Επεισόδια από τις δίχως νόημα ζωές κάποιων νέων. Συναντήσεις και μικροί αποχωρισμοί. Άκρατος ερωτισμός. Βίαιες σχέσεις. Αλκοολισμός πέρα από τα όρια. Απόλυτη εξάρτηση από ουσίες. Παραισθησιογόνες άνοδοι και πραγματικές απότομες πτώσεις. Όλοι μαζί κι ο καθένας μόνος. Και, για να κλέψουμε τον τίτλο μιας ταινίας: «Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμη». Όπως τραγουδούσαν το 1977 που εκδόθηκε αυτό το βιβλίο.
     Αν είστε φίλοι της κλασικής ιαπωνικής λογοτεχνίας αυτό το μυθιστόρημα ίσως να σας ξενίσει κάπως με την ωμότητά του. Ωστόσο είναι δύσκολο να αμφισβητήσει κανείς την ειλικρίνειά του. Η σύγχρονη ιαπωνική κοινωνία, είτε μας αρέσει είτε όχι, είναι βίαια και οδηγεί πολλούς νέους ανθρώπους στην απόλυτη απομόνωση ή σ’ απατηλά μονοπάτια. Ο συγγραφέας επιμένει να γράφει για την κοινωνία όπως είναι και σ’ όποιον αρέσει. Η εμμονή του είναι ο κόσμος του σήμερα με όλα τα ελαττώματά του. Γι’ αυτόν μιλούσε από πάντα, γι’ αυτόν μιλά και σήμερα (διαβάστε τα In the miso soup και Piercing για να εξακριβώσετε του λόγου το αληθές).
     Κλείνουμε αυτή την αναφορά μ’ ένα απόσπασμα που πολύ μας άρεσε, κι ας μην είναι και τόσο αντιπροσωπευτικό σε ό,τι αφορά τη γλώσσα του κειμένου:
     «…Όλο αυτό το σκηνικό, κι ό,τι έχεις μέσα στο κεφάλι σου, ανακατεύονται. Ο κόσμος που περιμένει στη στάση του λεωφορείου κι ένας μεθυσμένος μ’ επίσημο ένδυμα που τρεκλίζει εκεί μπροστά, και μια γριά μ’ ένα καλάθι γεμάτο πορτοκάλια, και λιβάδια γεμάτα λουλούδια και λιμάνια και εργοστάσια ηλεκτρικού – τα βλέπεις όλα αυτά, κι αμέσως μετά δεν μπορείς να τα δεις πια, αλλά μπερδεύονται μέσα στο κεφάλι σου μ’ αυτά που σκεφτόσουνα πριν, καταλαβαίνεις τι σου λέω; Το φίλτρο του φακού που έχεις χάσει και τα λιβάδια με τα λουλούδια και το εργοστάσιο ηλεκτρικού γίνονται ένα. Ε, τότε κι εγώ τα ανακατεύω σιγά σιγά, όπως μ’ αρέσει, αυτά που βλέπω κι αυτά που σκέφτομαι, και ρίχνω μέσα και όνειρα και βιβλία που έχω διαβάσει κι αναμνήσεις, για να στήσω -πώς να σ’ το πω;- μια σκηνή σαν αναμνηστική φωτογραφία…»